نویسنده: بهنوش بساک کاظمی
بعضی جاده ها فقط مسیر رسیدن به مقصد نیستند، گاهی به مسیری برای دلهره، اضطراب و چشم انتظاری تبدیل میشوند . جاده هایی که هر بار عبور از پیچ هایشان، دل خانواده ای را میلرزاند و چشم هایی را به راه میدوزد که شاید دیگر هرگز شاهد بازگشت عزیزانشان نباشند . « چشمای منتظر به پیچ جاده » فقط یک تصویر شاعرانه نیست، روایت تلخ زندگی خانواده هایی است که در خوزستان، هر سفر جاده ای برایشان با نگرانی از یک خبر ناگوار همراه است. .
خوزستان، سرزمین رود ها، نخلستان ها، دشت های پهناور، کوهستان های باشکوه و مردمانی به بلندای تاریخ است، استانی که بهویژه در نیمه دوم سال، با فرارسیدن فصل اعتدال هوا، میتواند یکی از زیباترین و جذاب ترین مقاصد گردشگری ایران باشد . استانی با طبیعتی کم نظیر، مناطق بکر و دیدنی، تالاب ها، آبشار ها، رودخانه ها و چشم اندازهایی که هر گردشگری را به تماشای خود دعوت میکند. .
این سرزمین فقط طبیعت ندارد، خوزستان موزه ای زنده از تاریخ و تمدن است . از آثار باستانی و محوطه های تاریخی گرفته تا میراث فرهنگی و آیین های بومی، از هنرمندان و صنعتگران توانمند تا صنایع دستی اصیل و مردمی که مهمان نوازی بخشی جدایی ناپذیر از فرهنگ و هویتشان است . ظرفیت هایی که اگر بهدرستی معرفی و زیرساخت های لازم برای دسترسی به آنها فراهم شود، میتوانند اقتصاد محلی را رونق ببخشند، فرصت های شغلی ایجاد کنند و خوزستان را به یکی از قطب های مهم گردشگری کشور تبدیل کنند.
اما در برابر این همه ظرفیت و زیبایی، یک مانع جدی و نگرانکننده وجود دارد: جادههای ناایمن .
چگونه میتوان از گردشگر دعوت کرد که به تماشای زیبایی های خوزستان بیاید، وقتی مسیر رسیدن به بسیاری از این جاذبه ها خود به خطری جدی برای جان او تبدیل شده است؟
چگونه میتوان از توسعه گردشگری، رونق اقتصادی و افزایش سفر سخن گفت، اما نسبت به وضعیت جاده هایی که شریان ارتباطی شهرها، روستاها و مناطق گردشگری استان هستند، بیتفاوت ماند؟
واقعیت این است که جاده ناایمن فقط یک مشکل عمرانی نیست، مسئله ای اجتماعی، اقتصادی، انسانی و حتی فرهنگی است . هر جاده غیراستاندارد، هر پیچ خطرناک، هر مسیر کمعرض، هر نقطه فاقد روشنایی و هر تقاطع حادثه خیز میتواند به بهای از دست رفتن یک زندگی تمام شود . جان هایی که گاهی با اندکی تدبیر، برنامهریزی، اعتبار و اقدام بهموقع میشد از آنها محافظت کرد .
سالهاست که درباره ضرورت بهسازی و تعریض جاده های خوزستان، اصلاح نقاط حادثه خیز و تکمیل زیرساخت های ایمنی سخن گفته میشود، اما مطالبه مردم نباید در حد وعده، بازدید و گزارش باقی بماند . توسعه راه ها باید در اولویت جدی برنامه های عمرانی استان قرار بگیرد . نصب علائم هشداردهنده استاندارد، روشنایی مسیرها، خط کشی مناسب، ایجاد حفاظ های ایمنی، اصلاح پیچ های خطرناک، تعریض جاده های پرتردد، تأمین شانه راه و استفاده از تجهیزات هوشمند کنترل سرعت، اقداماتی ضروری هستند که میتوانند از بسیاری از حوادث پیشگیری کنند .
در کنار اصلاح زیرساخت ها، نباید از نقش آموزش و فرهنگ رانندگی غافل شد . رانندگی در جاده های بینشهری، بهخصوص در شب، نیازمند آگاهی، مهارت و رعایت دقیق اصول ایمنی است . آموزش رانندگان درباره سرعت مطمئنه، خستگی و خواب آلودگی، سبقت های غیرمجاز، فاصله طولی و توجه به شرایط جاده باید به یک برنامه مستمر فرهنگی و آموزشی تبدیل شود. البته تأکید بر مسئولیت رانندگان نباید بهانه ای برای نادیده گرفتن مسئولیت دستگاه های متولی در ایمن سازی راه ها باشد . ایمنی جاده حاصل مسئولیت پذیری مشترک است، اما وظیفه فراهم کردن زیرساخت ایمن، بر عهده متولیان آن است .
در این میان، تلخ ترین بخش ماجرا، از دست رفتن جان کودکان و نوجوانان است، همان سرمایه های انسانی که قرار است آینده این سرزمین را بسازند. هر کودک و نوجوانی که در یک سانحه جاده ای جان میبازد، تنها یک عضو خانواده را از دست نمیدهیم، بخشی از آینده، استعداد، امید و امکان های این جامعه را از دست میدهیم . پشت هر حادثه، خانواده ای داغدار، مادری چشم انتظار، پدری نگران و آینده ای ناتمام وجود دارد .
آیا نباید برای پایان دادن به این چرخه تلخ، عزمی جدیتر شکل بگیرد؟ آیا جان مردم خوزستان و مسافرانی که از این استان عبور میکنند، شایسته برخورداری از جاده هایی ایمن و استاندارد نیست؟
من معتقدم خوزستان برای توسعه گردشگری، پیش از هر تبلیغ و شعار، به زیرساخت های قابل اعتماد نیاز دارد . نمیتوان از گردشگری پایدار سخن گفت، اما راه رسیدن به جاذبه های گردشگری را نادیده گرفت . نمیتوان از اشتغال هنرمندان، صنعتگران، راهنمایان گردشگری، فعالان بومگردی و جوامع محلی حمایت کرد، اما مسیر ارتباطی آنها را ناایمن باقی گذاشت .
جاده امن، فقط راهی برای عبور خودروها نیست، راهی برای رونق زندگی، اقتصاد، فرهنگ و امید است.
امروز مطالبه ما از استانداری، اداره کل راهداری و حملونقل جادهای، دستگاه های مسئول و همه متولیان توسعه استان روشن است : ایمن سازی جاده های خوزستان را از یک وعده تکراری به یک برنامه عملیاتی، زمان بندی شده و قابل ارزیابی تبدیل کنید . نقاط حادثه خیز را شناسایی و اصلاح کنید، برای تعریض و بهسازی مسیرهای پرخطر اعتبار مشخص اختصاص دهید و گزارش اقدامات انجامشده را شفاف در اختیار مردم قرار دهید.
خوزستان نباید به استانی تبدیل شود که مردمش برای سفر در آن نگران جان عزیزانشان باشند و گردشگرانش بهجای خاطره سازی از زیبایی های آن، خاطره ای تلخ از مسیرهای ناایمن با خود ببرند.
بیایید پیش از آنکه پیچ دیگری از جاده، خانواده ای را عزادار کند، صدای این مطالبه را جدی بگیریم . پشت هر پیچ جاده، ممکن است چشمانی منتظر باشد، چشم های مادری که فرزندش را بدرقه کرده، کودکی که منتظر بازگشت پدر است و خانواده ای که دلش به شنیدن صدای باز شدن در خانه خوش است.
این چشم ها نباید تا ابد منتظر بمانند .
جاده امن، حق مردم است، نه امتیازی که روزی به آنها داده شود . خوزستان برای زنده ماندن، برای دیده شدن و برای تبدیل شدن به مقصدی شایسته گردشگری ایران، به راه هایی امن نیاز دارد ، راه هایی که به جای مرگ، به زندگی ختم شوند .


