یکشنبه 1 آذر 1405
خانهاجتماعیرنج‌نامه‌ای درباره هفت‌خوان فعالیت فرهنگی در خوزستان

رنج‌نامه‌ای درباره هفت‌خوان فعالیت فرهنگی در خوزستان

✍🏽به قلم: مصطفی بوعذار

شاعر،نویسنده و کارگردان تئاتر

چرا در خوزستان برای انجام یک فعالیت فرهنگی باید مبارزه کرد؟ چرا انتشار یک کتاب، ساخت یک مستند یا برگزاری مراسمی برای پاسداشت یک هنرمند، به عبور از هفت‌خوان دشوار تبدیل می‌شود؟ چرا هنرمند و فعال فرهنگی به جای آنکه وقت و توان خود را صرف خلق اثر کند، باید ماه‌ها پشت در اتاق مدیران منتظر بماند و از این اداره به آن مجموعه سرگردان شود؟

پاسخ بخشی از این پرسش‌ها را باید در مدیریت ناکارآمد فرهنگی جست‌وجو کرد؛ جایی که گاهی مدیران نالایق و فاقد نگاه راهبردی، به جای حمایت از سرمایه‌های انسانی، خود به مانع فعالیت فرهنگی تبدیل می‌شوند. مدیرانی که در سخنرانی‌ها از هنر انقلابی، فرهنگ متعهد و پاسداشت مفاخر سخن می‌گویند، اما در میدان عمل، توان به سرانجام رساندن ساده‌ترین مسئولیت‌های فرهنگی را ندارند.

وقتی مناسبات شخصی، حلقه‌های محدود و تصمیم‌های سلیقه‌ای بر شایسته‌سالاری غلبه می‌کند، نتیجه چیزی جز دلسردی هنرمندان، فرسودگی فعالان فرهنگی و خانه‌نشینی نیروهای مستقل و دغدغه‌مند نیست. این وضعیت را نمی‌توان صرفاً به کمبود اعتبار و امکانات نسبت داد؛ گاهی مشکل اصلی، فقدان اراده، تدبیر و شایستگی مدیریت فرهنگی است.

ماجرای یک کتاب و کلی دویدن،

فرهنگی که قربانی مدیران ناکارآمد می شود!

منوچهر برون، نویسنده، شاعر، پژوهشگر و تهیه‌کننده سینما و تلویزیون، از چهره‌های فرهنگی و رسانه‌ای خوزستان است که سال‌ها در عرصه ادبیات و هنر فعالیت کرده و حاصل تلاش‌هایش انتشار بیش از ده جلد کتاب و صدها مقاله بوده است.

باترغیب جمعی از دوستان، شاگردان و علاقه‌مندان استاد عبدالرضا حیاتی، او نگارش کتابی درباره این هنرمند تأثیرگذار خوزستانی را پذیرفت؛ شخصیتی که بسیاری از شاگردان و دوستدارانش از او با عنوان «آوینی خوزستان» یاد می‌کنند.

حاصل ماه‌ها تحقیق، گفت‌وگو و گردآوری خاطرات، کتابی با عنوان «خاطرات زخمی» شد؛ اثری برای ثبت زندگی، اندیشه‌ها و خدمات هنرمندی که سال‌های عمر خود را صرف اعتلای فرهنگ و هنر انقلابی این سرزمین کرد.

اما انتشار این کتاب به حکایتی تلخ از دوندگی، مراجعه و وعده‌های بی‌سرانجام تبدیل شده است.

استاد عبدالرضا حیاتی از بنیان‌گذاران حوزه هنری خوزستان بود و سال‌هایی نیز مدیریت این مجموعه را بر عهده داشت. بنابراین انتظار می‌رفت نهادی که بخشی از هویت فرهنگی‌اش با نام و خدمات این هنرمند گره خورده، برای انتشار کتابی درباره او پیش‌قدم شود.

اما بنا بر گفته های«منوچهر برون»، مراجعات مکرر به حوزه هنری خوزستان، پیگیری موضوع در تهران و تلاش برای استفاده از ظرفیت مؤسسه سوره نیز به نتیجه نرسید.

دراین میان چگونه مجموعه‌ای که مدعی پرچمداری هنر انقلاب اسلامی دارد ،برای ثبت زندگی و خدمات یکی از چهره‌های مؤثر انقلابی در شکل‌گیری همین جریان، اقدامی مؤثر انجام نمی‌دهد؟

«مردی با لبان دوخته»؛ مستندی که در هیاهوی شعارها گم شد!

این نخستین وعده فراموش‌شده درباره زنده یاد استاد عبدالرضا حیاتی نیست. در دوره مدیریت اسفبار قبلی حوزه هنری خوزستان، وعده رونمایی و اکران مستندی با عنوان «مردی با لبان دوخته» درباره زندگی و فعالیت‌های این هنرمند مطرح شد؛ اما این وعده نیز، دست‌کم تا امروز، به اکران و معرفی اثر منجر نشده است.

سرنوشت آن مستند چه شد؟ چرا وعده رونمایی و اکران آن محقق نشد؟ مدیرانی که با اطمینان از تولید و معرفی آثار فاخر سخن می‌گفتند، اکنون چه پاسخی برای سرنوشت این اثر دارند؟

آیا این فریب عمومی نیست؟

تلخ است که عنوان «مردی با لبان دوخته» به شکلی نمادین، روایتگر سرنوشت مستندی شده که قرار بود صدای زندگی یک هنرمند باشد، اما خود در سکوت و بی‌تدبیری مدیریتی گرفتار آمده است.

کارنامه مدیران فرهنگی با وعده و شعار سنجیده نمی‌شود؛ معیار، خروجی و نتیجه است. مدیری که مسئولیتی می‌پذیرد، باید درباره وعده‌های محقق‌نشده خود نیز پاسخگو باشد.

از حوزه هنری تا جهاد؛ مسئولیت‌ها در کدام راهرو گم شده‌اند؟

«منوچهر برون» پس از پیگیری‌های بی‌نتیجه، کتاب را به مجموعه سازمان جهاد استان نیز ارائه کرد؛ نهادی که استاد حیاتی سال‌های بسیاری از عمر کاری خود را در آن سپری کرده و از کارکنان شایسته آن بوده است. با این حال، بنا بر روایت نویسنده، پیگیری‌ها همچنان در میان وعده‌های «امروز و فردا» باقی مانده است.

آیا واقعاً تعیین تکلیف انتشار یک کتاب تا این اندازه دشوار است؟ اگر موانع کارشناسی یا مالی وجود دارد، چرا شفاف اعلام نمی‌شود؟ چرا نویسنده باید ماه‌ها منتظر تصمیم مدیرانی بماند که اساساً برای تسهیل امور فرهنگی مسئولیت گرفته‌اند؟

مدیر ناکارآمد، بزرگ‌ترین مانع فعالیت فرهنگی

مشکل امروز فرهنگ خوزستان فقط کمبود اعتبار و امکانات نیست؛ بخشی از مشکل، حضور مدیرانی نالایق است که نه شناخت کافی از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری دارند، نه توان حمایت از نیروهای خلاق و نه اراده لازم برای به سرانجام رساندن برنامه‌ها و فعالیت ها

مدیر فرهنگی که هنرمند را خسته و ناامید می‌کند، مدیری که با شعارهای توخالی وعده می‌دهد اما پاسخگو نیست و مدیری که به جای حل مسئله، آن را میان مجموعه‌های مختلف پاسکاری می‌کند، نمی‌تواند مدعی خدمتی صادقانه به فرهنگ و هنر خوزستان باشد.

خوزستان به مدیران تسهیل‌گر و شایسته نیاز دارد، نه مدیران رانتی که با عملکرد ضعیف و تصمیم‌های سلیقه‌ای، میدان را برای فعالان فرهنگی تنگ می‌کنند. هنر انقلابی با شعارهای پرطمطراق و گزارش‌های تشریفاتی و تیزر های با صدای شهید آوینی زنده نمی‌ماند؛ با حمایت واقعی از هنرمند، صیانت از پیشکسوتان و ثبت میراث فرهنگی معنا پیدا می‌کند.

اکنون انتظار می‌رود حوزه هنری خوزستان درباره سرنوشت فیلم مستند «مردی با لبان دوخته» و دلایل به نتیجه نرسیدن پیگیری‌های انتشار کتاب «خاطرات زخمی» پاسخگو باشد. مجموعه جهاد سازندگی استان نیز باید وضعیت بررسی و سهم خود را در این اثر را به‌صورت روشن اعلام کند.

این مطالبه گری فرهنگی است و نه درخواست خارج از ضوابط؛ بلکه حداقل انتظار از نهادهایی است که مدیرانی مدعی و به اصطلاح انقلابی دارند!

استاد عبدالرضا حیاتی شایسته ثبت نام و خدماتش در تاریخ هنر خوزستان است. «منوچهر برون» نیز پس از ماه‌ها تحقیق و تلاش، کتابی که به درخواست شاگردان و دوستداران این هنرمند نوشت،آیا حق نداریم بدانیم سرانجام این کتاب چه شد؟

سخن آخر اینکه؛ خوزستان از کمبود استعداد رنج نمی‌برد، از کمبود مدیریت فرهنگی شایسته رنج می‌برد.

تا زمانی که مدیران ناکارآمد و نالایق به جای باز کردن مسیر، خود به سد راه فعالیت‌های فرهنگی تبدیل شوند، نباید از خانه‌نشینی هنرمندان، مهاجرت استعدادها و خاموش شدن چراغ تولید فرهنگی تعجب کرد.

برای پاسداشت یک عمر تلاش فرهنگی، گاهی فقط یک کتاب و یک اکران لازم است؛ اما وقتی همین خواسته ساده به ماه‌ها دوندگی و پیگیری تبدیل می‌شود، باید پرسید: مشکل از کجاست؛ کمبود امکانات یا ناتوانی مدیرانی که قرار بود گره‌گشا باشند؟

یک کتاب و کلی دویدن؛ این دیگر فقط حکایت منوچهر برون نیست؛ حکایت فرهنگی است که گاهی بیش از آنکه از کمبود بودجه آسیب ببیند، قربانی بی‌تدبیری و ناکارآمدی مدیران خود می‌شود.

مقالات مرتبط

پاسخ ترک

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید

محبوب ترین

نظرات اخیر